Je hebt het waarschijnlijk voorbij zien komen. Er komt een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen, en dat betekent straks een vaste last die je nu nog niet hebt.
De meeste zzp’ers die ik spreek weten dat er iets aankomt. Wat er precies verandert, wanneer het ingaat en of ze zelf nog iets kunnen kiezen: dat is een stuk mistiger.
Deze mist kost geld. Want juist in de periode tot de invoering liggen de keuzes die er straks toe doen.
Waar de verplichte AOV vandaan komt
Het idee stamt uit het pensioenakkoord van 2019. De gedachte erachter is niet ingewikkeld: een groot deel van de zelfstandigen in Nederland is niet verzekerd tegen langdurige arbeidsongeschiktheid, terwijl de financiële gevolgen daarvan groot zijn.
Wie in loondienst werkt, valt bij ziekte terug op doorbetaling door de werkgever en daarna eventueel op de WIA. Wie voor zichzelf werkt, valt terug op zijn eigen buffer. En als die op is, op de bijstand, waarbij ook je vermogen en het inkomen van je partner meetellen.
Het wetsvoorstel dat dit moet regelen heet de Wet basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen, afgekort BAZ. Het is in maart 2026 naar de Tweede Kamer gestuurd. Op het moment van schrijven is de parlementaire behandeling nog niet volledig afgerond, dus onderdelen kunnen nog wijzigen.
Wat er volgens het wetsvoorstel gaat gelden
De hoofdlijn is een publieke basisverzekering, uitgevoerd door het UWV, waaraan in principe iedere zelfstandige met winst uit onderneming meedoet.
De premie is in het voorstel vastgesteld op een percentage van je winst. Genoemd wordt 5,4 procent, met een maximum dat in 2026 rond de 177 euro per maand ligt. Die bedragen zijn ontleend aan het wetsvoorstel en de bijbehorende toelichting en zijn nog niet definitief. Ze worden bovendien jaarlijks aangepast.
De uitkering is bedoeld als basisvoorziening, niet als vervanging van je volledige inkomen. Het gaat om een bedrag rond het niveau van het minimumloon, uitgekeerd tot je AOW-leeftijd, mits je door ziekte of een ongeval niet meer in staat bent het minimumloon te verdienen.
Een belangrijk detail dat in de laatste versie is aangepast: de wachttijd is verlengd van één naar twee jaar. Dat betekent dat je in het voorstel de eerste twee jaar van arbeidsongeschiktheid zelf moet overbruggen voordat de uitkering start.
Twee jaar. Dat is een lange periode om zonder inkomen door te komen.
Wanneer het waarschijnlijk ingaat
Hier zit het grootste misverstand. Veel zelfstandigen denken dat de verplichting binnen een jaar of twee gaat gelden.
Volgens de huidige planning duurt het langer. Het UWV heeft aangegeven de regeling niet eerder dan 2030 te kunnen uitvoeren, onder meer vanwege de bestaande achterstanden bij beoordelingen en de benodigde aanpassingen in de systemen. De verwachting is daarom dat de daadwerkelijke invoering rond 2030 ligt, ook als de wet eerder wordt aangenomen.
Dat is geen reden om achterover te leunen, maar wel om te beseffen dat je nog een aantal jaren zelf verantwoordelijk bent. In die jaren ben je niet verzekerd tenzij je zelf iets regelt.
En dat is precies het punt waarop het interessant wordt.
Wat dit betekent voor wie nu al een AOV heeft
In het wetsvoorstel is voorzien in een overgangsregeling voor zelfstandigen die vóór een bepaalde peildatum al een private arbeidsongeschiktheidsverzekering hadden afgesloten.
De gedachte is dat je onder voorwaarden kunt kiezen om je bestaande verzekering aan te houden in plaats van verplicht deel te nemen aan de publieke regeling. Daarbij worden eisen gesteld aan onder meer de hoogte van de dekking en de looptijd.
De exacte voorwaarden en de precieze peildatum zijn onderdeel van de wetsbehandeling en kunnen nog veranderen. Wie overweegt zelf een verzekering af te sluiten, doet er daarom goed aan de actuele stand van zaken te controleren en zich individueel te laten adviseren voordat hij tekent.
Wat wel vaststaat: een private verzekering die je nu afsluit, sluit je af op je huidige leeftijd en met je huidige gezondheid. Beide worden in de regel niet gunstiger met de tijd.
De vraag die je nu wel kunt beantwoorden
Los van wetgeving en peildata is er één vraag die je vandaag kunt beantwoorden: hoe lang houd je het vol als je morgen niet meer kunt werken?
Reken het eens door. Neem je vaste lasten per maand, tel daar op wat je gezin minimaal nodig heeft, en deel je vrij opneembare vermogen door dat bedrag. De uitkomst is het aantal maanden dat je zonder inkomen kunt doorkomen.
Voor de meeste zelfstandigen ligt die uitkomst tussen de drie en twaalf maanden. De verplichte regeling gaat in het huidige voorstel pas na twee jaar uitkeren.
Dat gat vul je niet met wetgeving. Dat vul je met een buffer, met een private verzekering, met een broodfonds of met een combinatie daarvan. Welke mix past, hangt af van je vaste lasten, je vermogen, je partnerinkomen en hoeveel risico je werkelijk kunt dragen.
Fiscaal is er nog een aandachtspunt. De premie van een private arbeidsongeschiktheidsverzekering is op dit moment in veel gevallen aftrekbaar, wat de netto last lager maakt dan de brutopremie doet vermoeden. Ook hier geldt dat fiscale regels kunnen wijzigen en dat je situatie bepalend is.
Tot slot
Er komt een verplichte basisverzekering voor zelfstandigen, maar de invoering ligt naar verwachting nog enkele jaren weg, de dekking is beperkt en de wachttijd in het voorstel bedraagt twee jaar. Wat er verandert, verandert dus vooral op papier, terwijl het risico dat je vandaag loopt gewoon doorloopt.
De keuze die er nu toe doet, gaat niet over de wet. Die gaat over de vraag of jij die eerste twee jaar zelf kunt overbruggen.
Weet jij hoeveel maanden jouw buffer je geeft?
Wil je dit niet zelf uitzoeken, maar samen met iemand doorlopen? Het Financieel Kompas is een traject van vier sessies waarin we jouw financiële situatie van A tot Z in kaart brengen, inclusief je buffer, je risico’s en je inkomen op lange termijn.