Je hebt spaargeld staan. Je hebt ook nog iets openstaan: een persoonlijke lening, een restschuld van een vorig huis, of geld dat je jaren geleden van je ouders hebt geleend. Dan komt de aangifte en denk je: die schuld gaat er toch gewoon vanaf?
Deels. Niet elke schuld telt mee, en van het deel dat wel meetelt gaat eerst nog een drempel af.
Dat verschil kost mensen jaarlijks geld, meestal omdat ze het niet weten.
Wat de Belastingdienst als box 3 schuld ziet
Een box 3 schuld is in de kern elke schuld die je op 1 januari had en die niet ergens anders in de aangifte thuishoort. Denk aan een doorlopend krediet, een persoonlijke lening, een studieschuld bij DUO, een onderhandse lening van familie of een restschuld die is blijven staan na de verkoop van een woning.
Wat er niet bij hoort is minstens zo belangrijk. De hypotheek op je eigen woning valt in box 1, niet in box 3. Die trek je dus niet af van je vermogen, want daar staat de hypotheekrenteaftrek al tegenover. Ook belastingschulden zijn in de regel niet aftrekbaar, met een beperkt aantal uitzonderingen.
Een schuld op een tweede woning of een verhuurd pand is wel een box 3 schuld. Het pand zit immers ook in box 3. Dat is een van de weinige plekken waar het systeem logisch aanvoelt.
De peildatum is steeds 1 januari. Wat je op 3 januari aflost, telde op 1 januari nog gewoon mee. Dat werkt beide kanten op en het is goed om te weten voordat je in december beslissingen neemt.
De schuldendrempel: waarom niet alles meetelt
Hier gaat het bij de meeste mensen mis. Je mag je schuld niet volledig aftrekken. Er geldt een drempel, en alleen het deel daarboven verlaagt je vermogen.
Voor 2026 is die drempel volgens de gepubliceerde bedragen 3.800 euro per persoon, en 7.600 euro voor fiscale partners samen. Heb je een schuld van 3.000 euro, dan verandert er in box 3 dus niets. Heb je een schuld van 12.000 euro als alleenstaande, dan telt 8.200 euro mee.
De gedachte erachter is dat kleine consumptieve schulden niet elk jaar door de fiscus verwerkt hoeven te worden. Voor iemand met een bescheiden lening betekent het simpelweg dat de aftrek in de praktijk niets oplevert.
Let op: fiscale bedragen worden per jaar vastgesteld en kunnen veranderen. Controleer de bedragen voor het lopende belastingjaar altijd bij de Belastingdienst, of laat het meenemen door je adviseur. De cijfers in dit artikel zijn de bedragen zoals die voor 2026 zijn gepubliceerd.
Zo werkt de berekening in de praktijk
Box 3 werkt sinds een aantal jaar met verschillende forfaits: vaste percentages die de fiscus veronderstelt als rendement. Voor 2026 is dat volgens de gepubliceerde percentages 1,28 procent op banktegoeden, 6,00 procent op overige bezittingen zoals beleggingen en vastgoed, en 2,70 procent op schulden. Het percentage voor banktegoeden wordt pas na afloop van het jaar definitief vastgesteld, dus dat cijfer is voorlopig.
Je schuld werkt dus niet als een simpele aftrekpost van je vermogen. Er wordt een negatief forfaitair rendement over berekend, en dat gaat af van het positieve rendement op je bezittingen. Over het saldo betaal je vervolgens belasting, in 2026 tegen 36 procent, voor zover je vermogen boven het heffingsvrije bedrag uitkomt. Dat heffingsvrije vermogen bedraagt in 2026 volgens de gepubliceerde bedragen 59.357 euro per persoon.
Een voorbeeld. Stel je hebt 100.000 euro op de bank en een lening van 20.000 euro. Van die lening gaat eerst 3.800 euro drempel af, dus 16.200 euro telt mee. Het verondersteld rendement op je spaargeld is dan 1.280 euro, het negatieve rendement op je schuld ongeveer 437 euro. Per saldo blijft er ruim 840 euro aan verondersteld rendement over, waarover je in dit voorbeeld belasting berekent naar rato van het deel van je vermogen boven de vrijstelling.
Het punt is dit: de schuld verlaagt je heffing wel, maar minder dan je intuïtief zou denken. Zeker als het geleende geld op een spaarrekening staat, tellen beide kanten mee tegen verschillende percentages.
Wat de tegenbewijsregeling hiermee doet
Wie kan aantonen dat zijn werkelijke rendement lager was dan het forfaitaire rendement, kan gebruikmaken van de tegenbewijsregeling en belasting betalen over dat lagere werkelijke bedrag.
Dat klinkt aantrekkelijk, maar er zit een addertje in. Bij de berekening van het werkelijke rendement tellen ook ongerealiseerde waardestijgingen van beleggingen en vastgoed mee, ook als je niets hebt verkocht. In een goed beursjaar kan je werkelijke rendement dus hoger uitvallen dan het forfait, en dan heb je er niets aan.
Voor de rentekant geldt dat je werkelijk betaalde rente op je box 3 schulden meetelt als negatief rendement. Voor mensen met een grote schuld tegen een hoge rente kan dat verschil maken. Reken het door voordat je kiest, en doe dat per jaar opnieuw, want de uitkomst verandert met de markt.
Waar het in de praktijk misgaat
De meest gemaakte fout is de schuld helemaal vergeten aan te geven. De aangifte wordt vooraf ingevuld met gegevens die de fiscus al heeft, en van een onderhandse lening van je vader weet de Belastingdienst niets. Je moet die zelf invullen.
Een tweede fout is de omgekeerde: schulden opvoeren die er niet in horen. De hypotheek op je eigen woning, of belastingschulden, worden regelmatig alsnog ingevuld. Dat leidt tot correcties achteraf.
En een derde: schulden verkeerd verdelen tussen partners. Fiscale partners mogen zelf kiezen hoe ze vermogen en schulden onderling verdelen, en die verdeling kan invloed hebben op wat je uiteindelijk betaalt. Dat is een rekensom van vijf minuten die vaak wordt overgeslagen.
Het loont om je aangifte hierop na te lopen, ook als je hem al jaren op dezelfde manier invult.
Tot slot
Schulden aftrekken in box 3 kan, maar alleen boven de drempel, alleen voor het juiste type schuld, en met een rekenmethode die minder oplevert dan de meeste mensen aannemen. Fiscale regels rond box 3 zijn de afgelopen jaren meermaals aangepast, dus wat vorig jaar gold, hoeft dit jaar niet meer te kloppen. Persoonlijk advies blijft van toepassing op jouw situatie.
Weet jij eigenlijk welke schulden er nu in jouw aangifte staan, en of dat klopt?
Wil je dit niet zelf uitzoeken, maar samen met iemand doorlopen? Het Financieel Kompas is een traject van vier sessies waarin we jouw financiële situatie van A tot Z in kaart brengen.