Twee aanbieders, hetzelfde fonds, bijna hetzelfde verhaal. En toch houd je bij de een over dertig jaar duizenden euro’s minder over dan bij de ander.
Dat verschil zit zelden in het rendement. Het zit in de kosten. En die staan zelden op één plek bij elkaar.
Wie de kosten van beleggen wil vergelijken in Nederland, komt al snel bij een stapel percentages die niet op dezelfde manier worden gepresenteerd. Dit artikel zet de posten op een rij die je bij elkaar moet optellen om een compleet beeld te krijgen.
Waarom kosten zwaarder wegen dan je denkt
Een half procent klinkt als niets. Op een inleg van tienduizend euro is het vijftig euro per jaar. Overzichtelijk.
Het probleem is dat kosten elk jaar opnieuw worden ingehouden, over een steeds groter bedrag. Ze drukken niet alleen het rendement van dit jaar, maar ook het rendement dat je over dat gemiste bedrag had kunnen maken. Datzelfde rendement op rendement effect dat in je voordeel werkt bij het opbouwen van vermogen, werkt bij kosten tegen je.
Bij een beleggingshorizon van twintig tot dertig jaar kan een verschil van enkele tienden van een procent per jaar oplopen tot een aanzienlijk bedrag. Hoeveel precies hangt af van je inleg, je horizon en het behaalde rendement, dus een hard getal is hier niet te geven.
Wat wel vaststaat: kosten zijn de enige factor in je portefeuille waar je vooraf zekerheid over hebt. Rendement kun je niet sturen. Kosten wel.
Daarom is het vergelijken van kosten geen zuinigheid. Het is een van de weinige knoppen waar je echt aan kunt draaien.
De posten die je bij elkaar moet optellen
Kosten van beleggen bestaan grofweg uit twee lagen: de kosten van het product en de kosten van de partij waar je het product koopt.
De productkosten zitten in het fonds of de ETF zelf. Die worden meestal uitgedrukt als lopende kosten, ook wel de TER genoemd. Dit percentage wordt niet apart afgeschreven, maar verwerkt in de koers van het fonds. Je ziet het dus niet op je afschrift terug, terwijl je het wel betaalt.
De kosten van de aanbieder zijn zichtbaarder. Denk aan servicekosten of een beheervergoeding over je belegd vermogen, en aan transactiekosten per aan- of verkoop. Sommige partijen rekenen een vast bedrag per transactie, andere een percentage, en weer andere bieden bepaalde fondsen zonder transactiekosten aan.
Daarnaast bestaan er posten die makkelijk over het hoofd worden gezien. Valutakosten als je in dollars belegt. Het verschil tussen de bied- en laatprijs bij aan- en verkoop. En bij beleggingen in buitenlandse aandelen kan een deel van de ingehouden dividendbelasting niet terugvorderbaar zijn.
Zelf beleggen of laten beleggen: het kostenverschil
Het grootste kostenverschil in Nederland zit meestal niet tussen twee brokers, maar tussen zelf beleggen en het laten doen.
Bij vermogensbeheer of beleggen met begeleiding betaal je naast de productkosten ook een vergoeding voor het beheer, de portefeuillekeuzes en het herbalanceren. Dat kan de totale jaarlijkse kosten meerdere tienden van een procent hoger maken dan bij een eenvoudige portefeuille die je zelf aanhoudt.
Dat is niet per definitie te duur. Voor wie anders niet begint, of wie in een dalende markt geneigd is alles te verkopen, kan begeleiding het verschil maken tussen een plan dat blijft staan en een plan dat sneuvelt.
Maar het is wel een keuze die je bewust hoort te maken, met de kosten in beeld. Betaal je voor gemak, voor discipline, of voor beleggingskeuzes waarvan onzeker is of ze extra rendement opleveren?
Die vraag beantwoorden is lastiger dan een tabel met percentages vergelijken. En hij is belangrijker.
Hoe je aanbieders eerlijk naast elkaar legt
Vergelijken gaat pas werken als je alles omrekent naar hetzelfde: de totale jaarlijkse kosten als percentage van je belegd vermogen, bij jouw inleg en jouw manier van beleggen.
Beleggingsondernemingen zijn in Nederland verplicht om vooraf en achteraf inzicht te geven in de kosten die je betaalt. Dat kostenoverzicht is het startpunt, maar reken het zelf na op jouw situatie. Een vast bedrag per transactie pakt totaal anders uit voor iemand die maandelijks honderd euro inlegt dan voor iemand die twee keer per jaar een groter bedrag stort.
Neem in je vergelijking mee hoe vaak je handelt, hoe groot je inleg is, of je in euro’s of in vreemde valuta belegt, en of er kosten zijn bij overstappen of opnemen.
En kijk naar de richting waarin het gaat. Sommige aanbieders hanteren staffels waarbij het percentage daalt naarmate je vermogen groeit. Wat vandaag goedkoop is bij een kleine portefeuille, kan bij een grotere portefeuille anders uitpakken.
Wanneer de goedkoopste optie toch niet past
Kosten zijn belangrijk, maar ze zijn niet het enige criterium. Een portefeuille die goedkoop is maar niet bij je risicoprofiel past, kost je uiteindelijk meer dan een paar tienden van een procent.
Let ook op de manier waarop je vermogen is ondergebracht en op de bescherming die daarbij hoort. En op praktische zaken: hoe eenvoudig kun je overstappen, hoe duidelijk is de rapportage, hoe makkelijk vind je terug wat je precies bezit?
Er is ook een fiscale kant die los staat van de kosten van de aanbieder. Belegd vermogen valt in Nederland in box 3 en wordt daar belast. Die heffing drukt je nettoresultaat, ongeacht bij welke partij je belegt. De regels rond box 3 zijn de afgelopen jaren meermaals aangepast, dus controleer altijd wat er voor het lopende belastingjaar geldt.
Goedkoop beleggen bij een partij die niet bij je past, is geen besparing. Het is uitstel van een wissel die je later alsnog maakt, met transactiekosten en al.
Tot slot
De kosten van beleggen zijn optelbaar, voorspelbaar en beïnvloedbaar, en juist daarom verdienen ze meer aandacht dan de rendementscijfers waar de meeste vergelijkingen mee beginnen. Tel productkosten, servicekosten en transactiekosten bij elkaar op, reken ze om naar jouw situatie en beoordeel pas daarna of wat je ervoor terugkrijgt het waard is.
Weet jij wat je op dit moment per jaar betaalt om te beleggen, uitgedrukt in één percentage?
Wil je dit niet zelf uitzoeken, maar samen met iemand doorlopen? Het Financieel Kompas is een traject van vier sessies waarin we jouw financiële situatie van A tot Z in kaart brengen, inclusief je beleggingen en de kosten die daarbij horen.