Jullie wonen al twaalf jaar samen. De spaarrekening staat op naam van één van jullie, omdat dat ooit zo praktisch was.
En dan blijkt bij de aangifte dat dit detail iets uitmaakt. Niet een beetje, maar tienduizenden euro’s aan vrijgesteld vermogen.
Het heffingsvrij vermogen voor fiscale partners in box 3 is een van die regels die simpel klinkt en in de praktijk net anders werkt dan mensen aannemen.
Waar de grens ligt in 2026
Het heffingsvrij vermogen is het deel van je bezittingen in box 3 waarover je geen belasting betaalt. Voor 2026 is dat bedrag vastgesteld op 59.357 euro per persoon.
Heb je een fiscale partner, dan tellen jullie bezittingen en schulden bij elkaar op tot één gezamenlijke grondslag. Op dat totaal wordt de gezamenlijke vrijstelling van 118.714 euro toegepast.
Belangrijk daarbij: alleen het deel boven die grens telt mee. Kom je er met een paar honderd euro overheen, dan betaal je niet ineens over alles. Dat misverstand hoor ik vaak, en het zorgt voor onnodige onrust.
Ook andere bedragen verdubbelen voor partners. De vrijstelling voor contant geld gaat van 672 naar 1.344 euro. De drempel waarboven schulden meetellen loopt van 3.800 naar 7.600 euro. En de vrijstelling voor groene beleggingen geldt eveneens per partner, al is die de afgelopen jaren fors afgebouwd.
Een voorbeeld maakt het concreet. Hebben jullie samen 160.000 euro aan spaargeld en beleggingen, dan blijft ruim 118.000 euro daarvan buiten de heffing en wordt er gerekend over het deel daarboven. Van jullie totale vermogen is dan ongeveer een kwart belast. Dat verklaart waarom de aanslag vaak lager uitvalt dan mensen vooraf vrezen, en waarom hij bij een groeiend vermogen relatief snel oploopt: het vrijgestelde bedrag blijft immers gelijk terwijl het vermogen doorgroeit.
Deze bedragen worden jaarlijks opnieuw vastgesteld en zijn recent meermaals gewijzigd. Controleer dus altijd wat geldt voor het jaar waarover je aangifte doet.
Wanneer ben je eigenlijk fiscale partners?
Hier gaat het in de praktijk het vaakst mis, want fiscaal partnerschap ontstaat niet doordat je een relatie hebt.
Ben je getrouwd of heb je een geregistreerd partnerschap, dan ben je automatisch fiscale partners. Daar hoef je niets voor te doen en je kunt er ook niet voor kiezen om het niet te zijn.
Woon je ongehuwd samen, dan ligt het anders. Je bent pas fiscale partners als jullie allebei op hetzelfde adres staan ingeschreven én er daarnaast nog iets speelt. Bijvoorbeeld een notarieel samenlevingscontract, een kind dat jullie samen hebben of dat door de een is erkend, een koophuis dat op beide namen staat, of een pensioenregeling waarin de ander als partner is aangemeld.
Zonder zo’n aanvullende voorwaarde ben je geen fiscale partners voor de inkomstenbelasting. En dat heeft in box 3 een direct gevolg.
Twee mensen zonder fiscaal partnerschap hebben ieder hun eigen vrijstelling, maar die is niet overdraagbaar. Staat het volledige spaargeld op één naam, dan blijft er precies één vrijstelling over. De vrijstelling van de ander blijft ongebruikt.
Bij fiscale partners speelt dat niet. Op wiens rekening het geld staat, maakt voor de gezamenlijke vrijstelling niet uit, omdat jullie het vermogen samen aangeven.
Wat de onderlinge verdeling wel en niet oplost
Als fiscale partners doe je aangifte over jullie gezamenlijke vermogen. Het berekende rendement dat daaruit volgt, mag je vervolgens naar eigen inzicht verdelen. Alles bij de een, alles bij de ander, of ergens daartussenin.
Veel mensen denken dat hier de winst zit. Dat valt in de meeste gevallen tegen. Het tarief in box 3 is namelijk vlak: in 2026 betaal je 36 procent over het berekende rendement, ongeacht bij wie het terechtkomt. Er zijn geen oplopende schijven zoals in box 1. De totale box 3 heffing verandert dus meestal niet door de verdeling aan te passen.
Waar het wel verschil kan maken, is buiten box 3. De verdeling beïnvloedt ieders verzamelinkomen, en dat verzamelinkomen speelt een rol bij drempels voor aftrekposten zoals zorgkosten en giften, bij inkomensafhankelijke regelingen en bij sommige toeslagen. Ook de algemene heffingskorting kan meebewegen.
De vraag is dus niet hoe je box 3 zelf verlaagt met de verdeling, maar wat de verdeling elders in je aangifte doet. Goede aangiftesoftware rekent de varianten meestal automatisch door. Bij een groter vermogen of een complexe situatie is het verstandig dat te laten narekenen.
Als het partnerschap niet het hele jaar duurde
Trouwen, uit elkaar gaan, samen gaan wonen: het jaar waarin dat gebeurt, roept vragen op over de vrijstelling.
De hoofdregel is dat je fiscale partners bent vanaf het moment dat aan de voorwaarden is voldaan. Was dat maar een deel van het jaar, dan mag je er samen voor kiezen om voor de hele aangifte als voljaarspartners te worden behandeld. Doe je dat, dan geldt de gezamenlijke vrijstelling en mag je posten onderling verdelen.
Kies je daar niet voor, dan doet ieder een eigen aangifte over de eigen bezittingen, met de eigen vrijstelling. Dat kan gunstiger of ongunstiger uitpakken, afhankelijk van hoe het vermogen verdeeld is.
Bij een scheiding gelden aanvullende regels, onder meer rond het moment van uitschrijving en het indienen van het verzoek tot ontbinding. Bij overlijden loopt het partnerschap in het jaar zelf in beginsel door voor de aangifte.
Dit zijn de momenten waarop een verkeerde aanname geld kost. Niet omdat de regels onredelijk zijn, maar omdat de peildatum van 1 januari en de partnerstatus samen bepalen wat er wordt belast, en die twee vallen niet altijd logisch samen.
Tot slot
Het heffingsvrij vermogen voor fiscale partners in box 3 komt in 2026 uit op 118.714 euro samen. Of je die volledige vrijstelling benut, hangt niet af van wiens naam op de rekening staat, maar van de vraag of je fiscaal partner bent. En dat is precies het punt waar samenwoners zonder contract vermogen onbenut laten liggen.
Weet jij zeker of jullie voor de Belastingdienst als partners gelden?
Deze informatie is algemeen van aard en fiscale regels kunnen veranderen. Laat je eigen situatie toetsen aan de actuele regelgeving voordat je conclusies trekt.
Wil je dit niet zelf uitzoeken, maar samen met iemand doorlopen? Het Financieel Kompas is een traject van vier sessies waarin we jullie financiële situatie van A tot Z in kaart brengen, inclusief belastingdruk, vermogensopbouw en de verdeling daarvan.