Je weet wat er op je rekening binnenkomt. Maar weet je ook precies wat er elke maand uitgaat? Voor veel huishoudens is dat tweede getal een stuk minder duidelijk dan het eerste. Vaste lasten berekenen vormt echter de basis van elk financieel overzicht.
Wie zijn vaste lasten niet kent, weet ook niet wat hij werkelijk te besteden heeft. Dat maakt budgetteren, sparen en plannen voor later een stuk lastiger.
Wat zijn vaste lasten?
Vaste lasten zijn kosten die elke maand, kwartaal of jaar terugkomen, ongeacht je gedrag. Je betaalt ze ongeacht of je ze gebruikt, of zelfs of je ze opmerkt.
De meest voorkomende vaste lasten voor een huishouden in Nederland zijn: huur of hypotheek, energie (gas, stroom), water, internet en telefoon, zorgverzekering, gemeentelijke belastingen (zoals OZB en rioolheffing), waterschapsbelasting, opstal- en inboedelverzekering, autoverzekering en wegenbelasting, eventuele abonnementen (streamingsdiensten, software, lidmaatschappen) en eventuele aflossingen op leningen of kredieten.
Een categorie die mensen vaak vergeten zijn de zogenoemde “slapende” abonnementen: diensten die je maanden of jaren geleden hebt afgesloten en nooit meer actief gebruikt. Omdat ze klein zijn en automatisch worden afgeschreven, ontsnappen ze vaak aan de aandacht. Maar ze tellen bij elkaar wel op.
Sommige van deze kosten komen maandelijks, andere per kwartaal of per jaar. Om een goed beeld te krijgen van je maandelijkse lasten, deel je de jaarlijkse kosten door twaalf en kwartaalkosten door drie.
Hoe bereken je je totale vaste lasten?
De meest betrouwbare manier is om je bankafschriften van de afgelopen twaalf maanden door te nemen en alle terugkerende posten te noteren. Twaalf maanden is beter dan één, want sommige kosten komen niet elke maand voor en zo heb je alle jaarlijkse kosten in ieder geval in je overzicht staan.
Noteer voor elke post de frequentie (maandelijks, kwartaal, jaarlijks) en het bedrag. Bereken het maandequivalent. Tel alles op. Het totaal zijn je maandelijkse vaste lasten.
Voor de meeste huishoudens is dit een ontnuchterend moment. Veel mensen onderschatten hun vaste lasten met tientallen of zelfs honderden euro’s per maand. Kleine abonnementen, halfjaarlijkse verzekeringspremies, contributies die je vergeten bent: ze tellen allemaal mee.
Een bijkomend voordeel van dit overzicht is dat je direct een volledige lijst van automatische incasso’s hebt. Als er in de toekomst iets onterecht wordt afgeschreven, weet je het meteen, omdat je weet wat er afgeschreven hoort te worden.
Vaste lasten als zzp’er: een extra dimensie
Voor zelfstandigen zijn er naast privé vaste lasten ook zakelijke vaste lasten. Denk aan een boekhoudpakket, software, zakelijke verzekeringen, lidmaatschappen van brancheorganisaties of kantoorkosten.
Daarbovenop komen voor zzp’ers de reserveringen die als vaste lasten behandeld moeten worden: btw-afdrachten, inkomstenbelasting en pensioenopbouw. Wie die niet als vaste lasten inboekt, loopt het risico ze aan het einde van het jaar niet meer te kunnen betalen.
Een praktische aanpak is om je belastingreservering en pensioeninleg te behandelen als vaste lasten die automatisch worden overgemaakt op de dag dat je inkomen binnenkomt. Dan zijn het geen variabele uitgaven meer, maar verplichtingen, net als je hypotheek of huur. Dit maakt het ook psychologisch makkelijker. Je hoeft er niet over na te denken, het gebeurt automatisch. Zo wordt sparen en reserveren een automatisme, in plaats van een maandelijkse keuze.
Wat doe je als je vaste lasten te hoog zijn?
Als je vaste lasten meer dan 50% van je netto inkomen beslaan, is dat een signaal om kritisch te kijken. Niet alle vaste lasten zijn namelijk even “vast”.
Abonnementen zijn de meest voor de hand liggende categorie. Welke gebruik je werkelijk? Welke heb je afgelopen maand niet één keer gebruikt? Een jaarlijkse review van je abonnementen kan je honderden euro’s per jaar opleveren.
Energiekosten zijn in veel gevallen ook niet helemaal vast. Isoleren, energiegedrag aanpassen of een beter contract afsluiten heeft invloed op de hoogte.
Verzekeringen zijn het controleren waard. Betaal je wellicht voor dekkingen die je niet nodig hebt? Zijn er goedkopere aanbieders voor dezelfde dekking? Een vergelijkingssite geeft snel inzicht, al is de laagste premie niet altijd de verstandigste keuze. Bekijk bij verzekeringen ook de eigen risico’s en uitsluitingen, want een goedkope polis met veel uitsluitingen biedt minder bescherming dan je denkt. Combinatiekortingen kunnen helpen: wie meerdere verzekeringen bij dezelfde aanbieder onderbrengt, betaalt soms minder per polis dan bij losse afsluiting.
Tot slot zijn er hypotheek- of huurkosten, die voor de meeste huishoudens de grootste post vormen. Daar is op de korte termijn minder aan te doen. Maar op de langere termijn zijn er soms mogelijkheden: oversluiten van een hypotheek als de rente gunstig staat, of bewust kiezen voor een woning die past bij je financiële doelen.
Tot slot
Vaste lasten berekenen kost één middag. Wat het je oplevert, namelijk inzicht in je werkelijke financiële ruimte, gebruik je de rest van het jaar. Het is de basis van elk financieel plan: weten wat er zeker uitgaat, zodat je weet wat je werkelijk kunt besteden en sparen.
Dat inzicht is ook de basis voor gesprekken over grotere financiële keuzes: hoeveel hypotheek je kunt dragen, of je een extra pensioenrekening kunt openen, of je je spaardoel dit jaar kunt verhogen. Zonder grip op je vaste lasten zijn dat gesprekken in het luchtledige. Het bijzondere is dat het overzicht zelf al rust geeft. Niet omdat de situatie verandert, maar omdat je weet waar je staat en bewust kunt kiezen wat je doet of laat.
Wie eenmaal weet wat zijn vaste lasten zijn, merkt ook dat beslissingen eenvoudiger worden. Je weet wat je minimaal nodig hebt en alles daarboven is keuzeruimte.
Heb jij een actueel overzicht van wat je maandelijks zeker kwijt bent, of is dat een getal dat je, als je eerlijk bent, niet precies weet?
Wil je dit allemaal niet zelf uitzoeken, maar samen met iemand doorlopen? Het Financieel Kompas is een traject van vier sessies waarin we jouw financiële situatie van A tot Z in kaart brengen.