Veel ouders willen vermogen alvast naar hun kinderen overhevelen, zonder dat ze het geld direct hoeven over te maken.
Een schenking op papier lijkt dan ideaal: juridisch wel schenken, maar het geld blijft beschikbaar voor de ouder.
Maar hoe werkt dit precies? En vooral: wat levert het financieel op onder de huidige belastingregels?
In dit artikel leer je:
- Wat een schenking op papier is
- Hoe je hiermee belasting kunt besparen
- Een volledig rekenvoorbeeld over 30 jaar (met alle effecten in box 3 en erfbelasting)
- Een praktische checklist om zelf te beoordelen of dit bij jou past
1. Wat is een schenking op papier?
Allereerst wat theorie.
Een schenking op papier (ook wel “schuldigerkenning uit vrijgevigheid”) is een schenking waarbij:
- De ouder een bedrag juridisch schenkt aan het kind
- Het kind een vordering krijgt op de ouders
- De ouder een schuld aangaat
- Het geld niet direct wordt uitgekeerd, maar pas opeisbaar is bij overlijden of wanneer ouder(s) dat willen
- De ouder wel jaarlijks rente moet betalen (minimaal 6%)
De Belastingdienst accepteert schenken op papier alleen als aan alle voorwaarden is voldaan:
- De schenking is vastgelegd in een notariële akte
- De rente bedraagt minimaal 6% per jaar.
- De rente wordt daadwerkelijk betaald, uiterlijk binnen het kalenderjaar.
- De schuld blijft bestaan tot overlijden (of wordt correct afgewikkeld).
- Ouders moeten de rente financieel kunnen dragen.
Wordt de rente niet (of te laat) betaald, dan vervalt het erfbelastingvoordeel volledig.
2. Hoe bespaar je hiermee belasting?
Een schenking op papier kan op twee manieren belasting besparen:
2.1. Box 3-effect tijdens leven
Bij de ouders
- De schuld aan de kinderen vermindert hun belastbaar vermogen in box 3.
- Hierdoor betalen zij jaarlijks minder box-3-belasting.
Bij de kinderen
- De vordering verhoogt hun vermogen.
- Maar door het heffingsvrije vermogen (€ 57.684 per kind) is een deel onbelast.
- Daardoor is de extra box 3-heffing beperkt.
Vooral de ouders behalen een netto box 3-voordeel. Vanuit dit voordeel kunnen zij bijvoorbeeld de door de kinderen te betalen box 3-belasting schenken via de heffingsvrije schenkruimte.
2.2. Erfbelastingeffect bij overlijden
Hier ligt het grootste voordeel.
Een schenking op papier:
- Verlaagt de nalatenschap met de hoofdsom
- Daarnaast wordt er jaarlijks belastingvrij vermogen overgedragen via de verplichte rentebetaling
Beide verlagen de nalatenschap, waardoor je in de toekomst significant minder erfbelasting zal moeten betalen. Als de termijn van rentebetalingen lang genoeg is, kan dit belastingvoordeel uiteindelijk zelfs meer opleveren dan het bedrag van de totale schenking.
Zeker bij een erfbelastingtarief van 20% levert dit vaak verreweg het grootste voordeel op.
3. Rekenvoorbeeld: ouders schenken 3 kinderen elk € 100.000 op papier
Laten we kijken naar een rekenvoorbeeld en de hoeveelheid belasting die we in dit voorbeeld kunnen besparen.
We rekenen met nominale bedragen (geen inflatie), 30 jaar looptijd, de huidige box-3-wetgeving en heffingsvrije vermogens in 2025.
Situatie
- Ouders hebben € 1.500.000 box 3-vermogen
- 3 kinderen, ieder zonder noemenswaardig box 3-vermogen
- Schenking op papier: € 100.000 per kind → totaal € 300.000
- Jaarlijkse rente 6%: € 6.000 per kind → € 18.000 totaal
- Forfaitair rendement schulden ouders: 2,62%
- Forfaitair rendement vorderingen kinderen: 5,88%
- Box 3-belastingtarief: 36%
- Erfbelastingtarief: 20%
3.1. Box 3-effect
Uitgangspunten (2025):
- Box-3-tarief: 36%
- Forfaitair rendement overige bezittingen: 5,88%
- Forfaitair rendement schulden: 2,62%
- Heffingsvrij vermogen: €57.684 per persoon
- Schuldendrempel (fiscale partners): €7.600
Kinderen (3×):
- Vordering per kind: €100.000
- Heffingsvrij vermogen: €57.684
- Belast vermogen: €42.316
- Forfaitair rendement: 5,88% → €2.487
- Box-3-belasting per kind: 36% → €895
Totaal box 3-belasting kinderen: €2.685 per jaar
Ouders:
- Schuld uit schenking op papier: €300.000
- Schuldendrempel: €7.600
- Netto schuld: €292.400
- Forfaitair rendement schulden: 2,62% → €7.664
- Belastingeffect: 36% → €2.760 box-3-voordeel per jaar
Netto box 3-effect gezin:
- Voordeel ouders: €2.760
- Nadeel kinderen: €2.685
Netto box 3-voordeel: ~€75 per jaar (afhankelijk van vermogensmix en afrondingen)
Over 30 jaar heeft dit een belastingvoordeel van € 75 * 30 = € 2.250.
3.2. Erfbelastingeffect
A. Verlaging nalatenschap door hoofdsom
- € 300.000 minder nalatenschap
- Besparing: € 60.000 (20%)
- Er dient wel eenmalig schenkbelasting (10%) te worden betaald over de schenking. In dit voorbeeld € 300.000 * 10% = € 30.000.
- Totale besparing: € 60.000 – € 30.000 = € 30.000
B. Verlaging nalatenschap door rente-uitkeringen
- Ouders betalen 30 jaar lang € 18.000 per jaar rente
- Totaal: € 540.000
- Dit geld zou anders in de nalatenschap zitten
- De betaalde rente valt niet onder de heffingsvrije schenking per kind van € 6.713 (in 2025). Deze kan dus alsnog separaat worden ingezet.
Bij een erfbaar vermogen van € 1.500.000 valt deze € 540.000 volledig in de hogere 20%-schijf.
Besparing: € 540.000 × 20% = € 108.000
Totale erfbelastingbesparing
- Hoofdsom: € 30.000
- Betaalde rente: € 108.000
- Totaal erfbelastingvoordeel: € 138.000
3.3. Totaal belastingvoordeel over 30 jaar
| Component | Bedrag over 30 jaar |
| Netto box-3-voordeel | € 2.250 |
| Erfbelastingbesparing – hoofdsom | € 30.000 |
| Erfbelastingbesparing – rente | € 108.000 |
| Totaal belastingvoordeel | € 140.250 |
4. Checklist: wanneer is een schenking op papier interessant?
Wel geschikt als:
- de nalatenschap (deels) in de 20%-schijf valt;
- ouders de rente langdurig kunnen betalen;
- het doel primair erfbelastingplanning is;
- de constructie tientallen jaren kan lopen.
Minder geschikt als:
- ouders weinig liquiditeit hebben;
- box-3-voordeel de hoofdreden is;
- flexibiliteit gewenst is (terugdraaien is complex);
- de nalatenschap toch in de 10%-schijf blijft.
Veelgemaakte fouten bij een schenking op papier
- Rente niet (op tijd) betalen
Eén gemiste betaling kan het volledige erfbelastingvoordeel laten verdwijnen. - Box 3-voordeel overschatten
In de meeste situaties is het box-3-effect klein of vrijwel neutraal. - Schenkbelasting als ‘kosten’ meenemen
Bij gelijke tarieven (10%) is dit een timingverschil, geen nadeel. - Geen rekening houden met werkelijk rendement
De tegenbewijsregeling kan in sommige jaren relevant zijn, maar wordt vaak vergeten. - Te korte looptijd verwachten
Een schenking op papier werkt alleen bij een lange horizon. - Liquiditeitsrisico onderschatten
De rente moet decennialang betaalbaar blijven.
Conclusie
Een schenking op papier kan voor vermogende ouders een zeer effectieve fiscale strategie zijn, maar alleen als deze correct wordt ingericht en uitgevoerd.
In het voorbeeld hierboven levert een schenking op papier over 30 jaar:
- € 2.250 box 3-voordeel
- € 138.000 erfbelastingbesparing
Samen € 140.250 netto belastingvoordeel op familieniveau.
P.S. Natuurlijk kunnen ouders de kinderen ook € 6.000 per jaar belastingvrij schenken (drempel is in 2025 € 6.713 per kind). Maar met bovenstaand voorbeeld blijft die ruimte beschikbaar om extra te schenken, mits die wens er is.
Ben je benieuwd hoeveel erfbelasting jij op deze manier voor je kinderen kan besparen? Neem dan contact met mij op voor een gratis kennismakingsgesprek, zodat we samen kunnen kijken naar jouw situatie.
Disclaimer: Dit rekenvoorbeeld dient ter illustratie van de mogelijkheden en is geen financieel advies. Hoewel bij de samenstelling de uiterste zorg is nagestreefd, wordt geen aansprakelijkheid aanvaard voor onvolledigheden of onjuistheden.