Je hebt gehoord dat een lijfrente belastingvoordeel oplevert. Misschien heeft een boekhouder het genoemd, of je bent er zelf op gestuit tijdens het invullen van je aangifte. Maar wat een lijfrente precies inhoudt, wat het kost en wanneer het slim is: dat blijft voor veel zzp’ers vaag.
Dit artikel legt het uit, inclusief de punten waar je goed over na moet denken voordat je ergens geld in stopt.
Wat is een lijfrente voor zzp’ers?
Een lijfrente is een financieel product waarmee je vermogen opbouwt voor later, met als doel een aanvullend inkomen na je pensionering. Als zzp’er kun je gebruik maken van de zogenoemde jaarruimte: een bedrag dat je jaarlijks mag inleggen op een lijfrenterekening of in een lijfrenteverzekering, en dat je mag aftrekken van je belastbaar inkomen.
Concreet werkt het zo: je stort geld op een lijfrenterekening, trekt dat bedrag af in je aangifte en betaalt daardoor nu minder inkomstenbelasting. Later, als je het geld laat uitkeren, betaal je alsnog belasting, maar in de meeste gevallen in een lager belastingtarief dan tijdens je werkzame jaren.
De hoogte van je jaarruimte hangt af van je inkomen en eventueel al opgebouwd pensioen. Je berekent het via de Belastingdienst of laat het uitrekenen door een adviseur. Er is ook reserveringsruimte: ongebruikte jaarruimte uit eerdere jaren die je alsnog kunt benutten.
Let op: de regels rondom jaarruimte en lijfrente kunnen veranderen. Controleer altijd de actuele bedragen voor het lopende belastingjaar.
De voordelen van een lijfrente
Het grootste voordeel is het belastinguitstel. Je betaalt nu minder belasting over je inkomen, en pas later, bij uitkering, betaal je belasting over het ontvangen bedrag. Als je verwacht in een lager belastingtarief te vallen na je pensionering, is dat financieel gunstig.
Daarnaast groeit het ingelegde geld belastingvrij aan. Rente, dividenden of koerswinst binnen de lijfrente worden niet belast zolang het geld niet is uitgekeerd. Dat is anders dan beleggen in box 3, waarbij je jaarlijks vermogensrendementsheffing betaalt over de waarde van je bezit. Voor mensen met een substantieel belegd vermogen kan dat verschil over de jaren aanzienlijk oplopen.
Een lijfrente dwingt ook tot een bepaalde discipline. Het geld is niet zomaar op te nemen: er zijn strikte regels over wanneer en hoe je het kunt gebruiken. Voor mensen die de verleiding kennen om spaargeld toch aan te spreken, kan die gedwongen structuur een voordeel zijn.
Tot slot biedt een lijfrenterekening in de meeste gevallen een breed beleggingspalet. Je kunt zelf kiezen hoe je het geld belegt, van defensief tot offensief, afhankelijk van je leeftijd en risicotolerantie.
De nadelen van een lijfrente
Het belangrijkste nadeel is de beperkte flexibiliteit. Geld dat je in een lijfrente stopt, is in principe vastgezet tot je de pensioenleeftijd nadert. Haal je het eerder op, dan betaal je niet alleen alsnog belasting, maar ook een forse belastingboete in de vorm van revisierente.
In noodsituaties kan dat knellen. Juist voor zzp’ers, bij wie het inkomen kan fluctueren, is die beperkte toegankelijkheid een serieus punt om van tevoren goed over na te denken.
Een lijfrente is ook geen spaarpot voor doelen op de korte of middellange termijn. Wie over vijf jaar zijn hypotheek wil aflossen of zijn woning wil verbouwen, kan dat geld beter elders onderbrengen.
Verder is de uitkering later niet vrij te besteden zoals je wil. Een lijfrentekapitaal moet worden omgezet in een periodieke uitkering: dat is een wettelijke eis. Je kunt niet in één keer het volledige bedrag laten uitkeren. Dat geeft rust en regelmaat, maar ook minder vrijheid.
Tot slot: de belastingaftrek van nu is geen garantie dat je er later geld mee bespaart. Als belastingtarieven stijgen, of als je later toch meer inkomen blijkt te hebben dan verwacht, kan het voordeel kleiner uitvallen. Fiscale planning over decennia kent altijd onzekerheid.
Lijfrenterekening of lijfrenteverzekering?
Bij de keuze voor een lijfrente kom je twee varianten tegen: de lijfrenterekening bij een bank of vermogensbeheerder, en de lijfrenteverzekering bij een verzekeraar.
Een lijfrenterekening is in de meeste gevallen flexibeler. Je bepaalt zelf hoe je belegt, je betaalt geen of lage beheerkosten en er is geen overlijdensrisicoverzekering verplicht. Als je overlijdt voor uitkering, gaat het kapitaal over naar je erfgenamen.
Een lijfrenteverzekering is doorgaans minder flexibel en heeft vaker hogere kosten, maar kan voordelen bieden als je ook een overlijdensrisicoverzekering wil combineren. Vergelijk de kosten altijd zorgvuldig: de kostenverschillen over een looptijd van twintig jaar kunnen aanzienlijk zijn.
Voor de meeste zzp’ers is een lijfrenterekening tegenwoordig de meest gebruikte route, maar de juiste keuze hangt af van je situatie.
Wanneer is een lijfrente zinvol voor jou?
Een lijfrente is met name zinvol als je een relatief hoog inkomen hebt, en dus in een hoog belastingtarief valt, én als je verwacht later minder te verdienen. Het belastingvoordeel is dan het grootst. Het is ook interessant als je reserveringsruimte hebt opgebouwd uit voorgaande jaren die je nog niet hebt benut.
Het is minder interessant als je inkomen laag is, als je veel flexibiliteit nodig hebt, of als je verwacht later in hetzelfde of een hoger belastingtarief te vallen. En het is zeker geen verplichting: ook beleggen buiten een lijfrenteconstructie, via een gewone beleggingsrekening, is een volwaardige manier om voor later te sparen, met meer vrijheid, maar zonder het belastingvoordeel bij inleg.
Heb jij al nagedacht over welk deel van je inkomen je opzij wil zetten voor later, en in welke vorm?
Wil je dit niet zelf uitzoeken, maar samen met iemand doorlopen? Het Financieel Kompas is een traject van vier sessies waarin we jouw financiële situatie van A tot Z in kaart brengen.